De Gouden Halsband


 

Aan het landschap rond Pingjum is nog steeds te zien, dat de zee hier vroeger een grote invloed heeft gehad. Het dorp Pingjum zelf ligt op een getij-oeverwal. Deze oeverwallen zijn ontstaan in een tijd dat de zee vrije toegang had doordat de Marneslenk ver in het landschap van Wûnseradiel doordrong.

Wat er nog van over is
Hoewel de Pingjumer Halsband al meer dan een eeuw geen functie meer heeft, is een groot deel van het oude dijkenbestand nog steeds intact. De ‘Griendiken’ zijn overal goed bewaard gebleven. Een belangrijk deel van de zuidelijke dijk, tussen Zurich en Kathuizum, is er nog, en het stuk tussen de Bedelaarsvaart en de aansluiting op de weg Witmarsum-Arum is er nog helemaal. De andere stukken van de Gouden Halsband zijn voor het grootste deel in de loop van de tijd verdwenen.

De eerste dijken 

Om zich te beschermen tegen het zeewater, gingen de mensen in de loop van de 11e eeuw dijken rondom de Marneslenk aanleggen. De kwelderwallen die al om de Marneslenk lagen waren waarschijnlijk niet overal even hoog; op de wat lagere plekken lieten ze wel eens water door.  Het lag voor de hand om op die plekken lage dijkjes aan te leggen. Zo ontstond binnen redelijk korte tijd een lage waterkering over lange afstand 

De Gouden Halsband
Zo langzamerhand werd de hele Marneslenk ingesloten door dijken. Samen vormden deze dijken de Gouden Halsband. Het zuidelijke gedeelte van de Halsband, tussen Zurich en Kathuizum, is als laatste aangelegd. Deze binnendijk loopt niet rechtdoor, maar bestaat uit een groot aantal haaks op elkaar staande stukken. Dat zou erop kunnen wijzen, dat deze dijk door een aantal individuele landeigenaren, die overlast hadden van het water uit het zuiden, op de grenzen van hun bezit is aangelegd. Het zou ook kunnen dat er op die haakse plekken in de dijk tijdens stormen en springvloed dijk doorbraken zijn geweest en dat de dijk later om een diepe uitgeschuurde plek is aangelegd; vandaar die haakse stukken.

Verwaarlozing van de dijken

Door het ontstaan van de Zuiderzee en door verwaarlozing van de zeedijken hadden vooral Wons en Makkum veel last van overstromingen. De dijken van de Gouden Halsband deden hun werk echter goed: bij de laatste overstroming in Friesland, in 1825, bleef het gebied rond Pingjum droog. Na 1825 kregen de zeedijken meer aandacht dan de binnendijken. In 1863 ontdekte men dat de de Pingjumer Halsband sterk verwaarloosd bleek te zijn; er waren doorgangen door de dijken gegraven. Op 9 november 1892 hebben de Staten van Friesland besloten tot opheffing van de Pingjumer Halsband als zeewering.

 De brug naar de zeedijk

  Bij buurtschap Strand onder Zurich kan men via een voetgangersbrug bij de zeedijk komen. Voordat de snelweg N31 werd verdubbld was op deze plek een (gevaarlijke) oversteekplaats en door o.a. bemoeienis van de Vereniging voor wandelaarsbelangen TeVoet is deze brug er gekomen. Heel toepasselijk heeft deze brug de naam Halsbân gekregen. Uiteraard door zijn ronde vorm, maar ook wegens de "verbinding" tussen de Pingjumer Gouden Halsband en de huidige zeedijk

    De toekomst van de Pingjumer Gouden Halsband

De vraag stellen "heeft de Pingjumer Gouden Halsband toekomst" is eenvoudig met ja te beamntwoorden. De werkgroep PGH ijvert al jarenlang voor behoud en herstel van de PGH.