DE MARNESLENK


Zo rond 900 na Chr. werd Fryslân voor een groot gedeelte in tweeën gedeeld door twee slenken: een hele grote die de Middelzee heette en vanaf het huidige Bildt in een wormvormige boog tot ongeveer het dorp Nijland liep en een kleinere, de Marneslenk, die slingerend vanaf de huidige zeedijk tussen buurtschap Strand bij Zurich en het huidige viadukt in de N31 onder Kimswerd tot iets onder Bolswsrd kwam.

Vermoedelijk is er tussen beide slenken ooit een verbinding geweest en was Westergo een eiland.

De Marneslenk bestaat nu uit zware en zavelige kleigronden en we noemen het gedeelte rondom Pingjum ook wel de kleine bouwhoek.

Het bij elk tij overstromen van de gronden aan beide zijden van de Marneslenk vormden in de loop der tijd getij-oeverwallen die we ook wel kwelderwallen noemen; het water liet na elk tij klei en zeezand deeltjes achter.

Op den duur kwamen deze kwelderwallen wat hoger te liggen in het landschap en hier gingen de eerste bewoners van het gebied dan ook wonen.

Van afval, zoden en mest werden terpen tegen het soms erg hoge water opgeworpen en dit is gelukkig in het landschap uitstekend waar te nemen.

De noorderlijke kwelderwal loopt globaal vanaf het viadukt bij de Kimswerderlaan gezien langs de huidige weg Kimswerd, Arum, Grauwe Kat en de zuidelijke kwelderwal vanaf Strand (bij de boogvormige voetgangersbrug), Riige en Nes bij Witmarsum.

Op beide kwelderwallen zijn nog terpen aan te treffen; ondanks dat veel terpen afgegraven zijn en de terpaarde verkocht.

De Marneslenk liep dus zuidelijk van Kimswerd en Arum het oosten in om plm. 200 m voor Grauwe Kat te "vertakken".

Een smalle slenk liep rechtdoor het oosten in richting Burgwerd (op de brug Grauwe Kat sta je er precies bovenop) en de hoofdslenk boog af in zuidelijke richting naar Koudehuizum onder Witmarsum.

Vermoedelijk is ter hoogte van Witmarsum een doorwaadbare plek in de Marneslenk geweest; de naam van buurtschap Nes wijst hier op.

De Marneslenk bestond vanaf zee gerekend uit twee z.g. "stroomdraden" die ter hoogte van Koudehuizum samensmolten en ter hoogte van Kievitshorne en Harkesyl boog de slenk naar het oosten richting Bolsward.

Het weggetje ter hoogte van Schettens heet dan ook terecht Marnedyk !

Het huidige deel A7 tussen Bolsward en Kievitshorne is aangelegd in de bedding van de Marneslenk.

Reeds rond het jaar 1000 was het meest zuid-oostelijke deel van de Marneslenk, net als de Middelzee al aan het verzanden en tussen 1100 en 1200 werd/was de Marneslenk al bedijkt en was de roemruchte Pingjumer Gouden Halsband een feit !

De Marneslenk heeft nog wel een functie gehad als afwatering naar zee; een fraaie steen in de huidige zeedijk op de plek waar nu nog is te zien waar de kern van de Marneslenk was, duidt hierop: ULKESYL heette deze afwateringssluis.